Jezioro Szkoderskie

Jezioro Szkoderskie, położone około 25 km na południe od stolicy, Podgoricy, jest największym jeziorem na Bałkanach i jednym z największych rezerwatów ptaków w Europie. Ma niemal magiczny charakter: wokół brzegu rozsiane są starożytne wioski i klasztory, a płytkie, błękitne wody jeziora odbijają niezliczone barwy roślinności migoczącej w letniej mgiełce upału.

Jezioro ma około 44 km długości w najdłuższym miejscu, 14 km szerokości i średnią głębokość 6 m. Zasilają je wody rzeki Moračy oraz liczne źródła na krasowym dnie. Dwie trzecie jeziora leży w Czarnogórze, a pozostała jedna trzecia w Albanii. Czarnogórska część jeziora i okoliczny teren zostały w 1983 roku uznane za park narodowy. Północne i wschodnie brzegi, gdzie jezioro jest płytsze niż w pozostałych miejscach, charakteryzują się rozległymi mokradłami, które wiosną pokrywają się roślinnością: białymi i żółtymi liliami, trzcinowiskami oraz gęstymi skupiskami wierzb.

Znajdują się tu również dwie główne miejscowości nad jeziorem — Vranjina, w której mieści się imponujące centrum dla odwiedzających, oraz Virpazar, niewielka wioska rybacka z kilkoma przyjemnymi miejscami noclegowymi i restauracjami. Dla kontrastu zachodni brzeg jest bardziej odosobniony. Usiany skalistymi wysepkami i głęboko wciętymi zatokami, jest również siedzibą głównych zabytków kultury nad jeziorem — kilku klasztorów położonych na wyspach.

Jadąc na południe z Podgoricy, pierwszą większą miejscowością nad jeziorem jest Vranjina. Ta niewielka wioska rybacka mieści również główne centrum dla odwiedzających (otwarte od maja do września codziennie w godz. 8:00–18:00, a od października do kwietnia od poniedziałku do piątku w godz. 8:00–16:00). Leży ono u początku grobli przecinającej północno-zachodnią część jeziora. Oprócz interesującej, 15-minutowej prezentacji multimedialnej (w języku angielskim) poświęconej Jezioru Szkoderskiemu można tu obejrzeć wystawy dotyczące wszystkich pięciu parków narodowych kraju. Można tu również otrzymać przydatne mapy i ulotki, a pracownicy mogą zarezerwować nocleg na zachodnim brzegu jeziora.

Poniżej centrum dla odwiedzających, z widokiem na jezioro, znajduje się restauracja Jezero, serwująca ryby z jeziora i morza przygotowane według życzenia gości. Lokal ma oranżerię i letni taras. To świetne miejsce na posiłek, szczególnie w sezonie letnim. Tuż obok centrum dla odwiedzających mieści się również duży sklep z winami (otwarty codziennie w godz. 10:00–18:00), oferujący najlepsze wina z regionu, takie jak Vranac i Krstač. Przy parkingu, obok centrum, zawsze dużo się dzieje — miejscowi i firmy turystyczne oferują rejsy po jeziorze. Do wyboru jest wiele możliwości: można na przykład wybrać się na półtoragodzinny rejs motorówką z przewodnikiem, popłynąć większą łodzią zbiorową, wynająć łódź wiosłową lub kajak. Zabes Holidays to nasz ulubiony organizator rejsów łodzią — ma profesjonalny zespół i świetną flotę, a jego pracownicy mówią doskonale po angielsku.

Jako główna miejscowość nad jeziorem Virpazar oferuje największy wybór lokali gastronomicznych i noclegów, a także ma własną stację kolejową — około 800 metrów na wschód od wioski. Noclegi znajdują się w sercu tej urokliwej wioski, a wybór jest szeroki — od hoteli po prywatne kwatery i hostele. Warto pospacerować po wiosce i zjeść dobry lunch przed wyruszeniem wąską drogą prowadzącą na zachodni brzeg. Jeśli szukasz noclegu, znajdziesz tu kilka pięknych pensjonatów, które zostały odrestaurowane i są doskonałym wyborem na pobyt w tym parku narodowym. Jednym z nich jest Villa Miela.

Jadąc na południe przez Virpazar, dotrzesz do bardziej odległego i skalistego zachodniego brzegu Jeziora Szkoderskiego, który jest najbardziej fascynującą częścią jeziora. Będziesz potrzebować własnego środka transportu, a droga jest wąska, kręta i często stroma. Wybierz lewą odnogę drogi wyjeżdżającej z Virpazaru i jedź pod górę wzdłuż granicy parku przez 4 km — dotrzesz do Godinje, niewielkiej osady z wyjątkowym układem połączonych ze sobą domów, między którymi biegną przejścia i tunele. Według legendy zbudowano je, by uniknąć wykrycia przez Osmanów. Dalej droga wznosi się jeszcze wyżej, a następnie opada do położonej nad jeziorem miejscowości Murici, gdzie znajduje się piękna plaża z drobnymi kamykami. Jest tu również drugie centrum dla odwiedzających (czynne od maja do września codziennie w godz. 9:00–17:00). Można tu znaleźć także kilka drewnianych bungalowów, niewielkie pole namiotowe oraz dużą restaurację serwującą proste dania z grilla i ryby.

Tuż przy brzegu znajdują się trzy klasztory. Późnośredniowieczny klasztor Beška z XIV wieku leży naprzeciwko plaży w Murici. Klasztor Starčevo został założony w 1377 roku, a położony na południu klasztor Moračnik, zbudowany w XV wieku, pełnił funkcję jednostki obronnej przeciwko Turkom. Aby odwiedzić klasztory, zapytaj w centrum dla odwiedzających o możliwość zorganizowania rejsu łodzią. Ceny rejsów są różne, w zależności od wielkości łodzi i liczby osób, ale można znaleźć atrakcyjną ofertę za około 10–15 € za osobę. 

Z Murici droga skręca w głąb lądu, prowadząc przez tereny z kamiennymi murami i dużymi szarymi głazami w stronę granicy z Albanią, po czym ostro zakręca i opada do Ulcinja.

Niewiele miejsc może dorównać Jezioru Szkoderskiemu pod względem różnorodności ptactwa. Przyciąganych nad jezioro obfitością pożywienia i sprzyjającym śródziemnomorskim klimatem, odnotowano tu ponad 280 gatunków ptaków — wśród nich kilka rzadkich i niezwykłych. W dużych liczbach występują tu także takie ptaki, jak czapla biała, kormoran, ibis kasztanowaty, czapla siwa, orły i dropie. Wokół jeziora znajduje się łącznie pięć rezerwatów ornitologicznych. Jeden z nich, Panceva Oka, położony w połowie wschodniego brzegu, jest głównym miejscem lęgowym pelikanów kędzierzawych — jednej z największych atrakcji jeziora i jednych z najrzadziej spotykanych ptaków w Europie.

Jezioro oferuje również wiele możliwości wędkowania; sezon trwa od czerwca do połowy marca. Zezwolenia (5 € za dzień) można uzyskać w głównym centrum dla odwiedzających w Vranjinie. Od maja do września, gdy nad jeziorem wieją lekkie wiatry, można też spróbować windsurfingu. Nad brzegiem jeziora znajdziesz wypożyczalnie oferujące cały potrzebny sprzęt.